gedaalde stemming

Gedaalde stemming of een depressie?

Een sombere, depressieve stemming is vaak een normale reactie op teleurstelling of verlies. De stemmingsdaling is dan van voorbijgaande aard en heeft in de meeste gevallen geen gerichte behandeling nodig. Maar mensen kunnen ook heel lang somber zijn blijven en bijna elke dag een somber gevoel hebben. Mensen piekeren dan vaak ook veel, hebben negatieve ideeën en gevoelens, voelen zich vaak onzeker en soms ook schuldig, en kunnen lichamelijke klachten krijgen. 

Naast verdrietige gebeurtenissen kan ook chronische stress een belangrijke oorzaak zijn van sombere gevoelens. Er zijn ook lichamelijke ziektes zoals een trage schildklier, bloedarmoede of de ziekte van Parkinson die een depressie kunnen veroorzaken. Soms weet iemand niet goed waarom hij of zij somber is.

Een depressie is een ziekte die behandeld kan worden. Het doel van de behandeling is dan om de klachten te verlichten en ervoor te zorgen dat iemand weer mee kan doen. 

Het helpt meestal om te praten met iemand. Voor de hulpverlener of vriend of familie is het daarom belangrijk om te luisteren. Verder kan een hulpverlener ook voorlichting en begeleiding geven. Soms zijn medicijnen nodig.

Daarnaast is het heel belangrijk om naar buiten te gaan en letterlijk je lijf in beweging te brengen. Even de straat op en neer, naar de winkel, of door het bos wandelen zijn allemaal heel goed. En goed voor jezelf zorgen door bijvoorbeeld goed te koken voor jezelf, kleren aan te trekken die je goed staan, haren te kammen of naar de kapper te gaan en een lekker geurtje op te doen, werken ook goed. Kleine haalbare doelen stellen dus.

Ook helpt het om regelmaat in je leven te brengen. Elke dag op dezelfde tijd naar bed, genoeg slapen, op dezelfde tijd opstaan en eten. En liever geen alcohol gebruiken.

Een behandeling kan worden ingesteld door een verpleegkundige die bij de huisarts werkt (POH-ggz), een psycholoog of een psychiater. Het verschil tussen een psycholoog en een psychiater is dat deze laatste een arts is en medicatie mag voorschrijven.

Maar gesprekken met bijvoorbeeld een yoga-docent, een pastoor of iman kunnen ook behulpzaam zijn.

Wat kan de huisarts of specialist ouderengeneeskunde doen?

De arts kan de diagnose ‘depressie’ stellen met een uitgebreid gesprek of meerdere gesprekken. De arts maakt op grond van het gesprek een inschatting van de lijdensdruk die de patiënt van de depressieve stoornis ondervindt en van de mate waarin het dagelijks functioneren erdoor belemmerd wordt. Het is meestal niet nodig om lichamelijk onderzoek te doen, omdat de kans heel klein is om een oorzaak te vinden in een lichamelijke afwijking. Bij ouderen waarbij de diagnose twijfelachtig is doordat meerdere (geestelijke) problemen bestaan of bij mensen bij wie de therapie niet aanslaat, is lichamelijk onderzoek wel noodzakelijk.

Een depressie is een ziekte die behandeld kan worden. Doelstellingen van de behandeling zijn het verlichten van de klachten en het bevorderen van het herstel naar normaal functioneren. De aanpak is afhankelijk van de aard van de depressieve stoornis en de gevolgen hiervan, zoals de mate van lijdensdruk of disfunctioneren van de patiënt, en wordt afgestemd op de voorkeuren, wensen en eventuele lichamelijke of psychiatrische co-morbiditeit van de patiënt. Afhankelijk van deze factoren kan gekozen worden voor:

  • Voorlichting, begeleiding en eventueel medicamenteuze behandeling door de arts (naarmate de depressieve stoornis een grotere lijdensdruk en meer disfunctioneren tot gevolg heeft, zal eerder worden overgegaan tot (toevoegen van) medicamenteuze behandeling).
  • Het inschakelen van een hulpverlener met kennis en ervaring op psychologisch of pscyhiatrisch gebied. Het verschil tussen een psycholoog en een pscyhiater is dat deze laatste een arts is en (dus) medicatie mag voorschrijven.

Behandeling met alleen psychologische interventies of psychotherapie is in het algemeen even effectief als behandeling met alleen medicijnen. Wel is het nodig dat de patiënt over voldoende motivatie en zelfinzicht beschikt.

Wat kunt u zelf doen?

  • Vaak helpt het om erover te praten, op het spreekuur maar ook of met familie of vrienden. De meeste mensen hebben hier begrip voor. Leg aan hen uit wat depressie betekent. Iemand die depressief is denkt vaak negatief over zichzelf. Teleurstelling, verdriet en woede kunnen het negatieve gevoel versterken. Het kost tijd dergelijke emoties te verwerken. Gun uzelf die tijd.
  • Stel uzelf niet te hoge eisen, bijvoorbeeld dat u snel moet herstellen of normaal uw dagelijkse dingen moet kunnen doen. U kunt zich in het begin het best richten op de eenvoudige, praktische zaken van het dagelijks leven. Stel haalbare doelen.
  • Probeer regelmaat in uw leven te houden door op normale tijden naar bed te gaan en op te staan, en op vaste tijden te eten.
  • Wees matig met alcohol.
  • Zoek afleiding in activiteiten die voor u prettig of ontspannend kunnen zijn en zorg regelmatig voor lichaamsbeweging zoals fietsen, wandelen of sporten. Blijf dus niet alleen maar thuis zitten.