Eenzaamheid

Eenzaamheid is geen makkelijk onderwerp. Want wat bedoelen we er nu eigenlijk mee? En heeft iedereen het dan over hetzelfde? En als je het dan al met elkaar eens bent over de definitie, wat kun je er dan aan doen? Is het eigenlijk wel een onderwerp dat bij een medische praktijk thuishoort?

Eenzaamheid wordt vaak verward met sociaal isolement. Eenzaamheid is een gevoel en staat in principe los van de feitelijke situatie. Sociaal isolement is een situatie, namelijk een feitelijke tekortkoming aan mensen in je persoonlijk netwerk. De combinatie van beide is de meest zorgwekkende vorm van isolement.

Er worden twee vormen van eenzaamheid onderscheiden: de eenzaamheid op sociaal en die op emotioneel gebied. Sociale eenzaamheid is het ontbreken van contacten met mensen waarmee men bepaalde gemeenschappelijke kenmerken deelt, zoals vrienden. Emotionele eenzaamheid daarentegen treedt op als iemand een hechte, intieme band mist met één ander persoon, in de meeste gevallen een levenspartner. Het is belangrijk om dit onderscheid te maken, omdat de adviezen hierop afgestemd kunnen worden.

Eenzaamheid komt veel voor. Een schatting uit 1999 gaf aan dat ruim een derde van de Nederlandse 55-plus bevolking eenzaam is. Dit komt neer op 1,3 miljoen eenzame oudere personen. Binnen deze categorie wordt 28 procent als matig eenzaam beschouwd, 3 procent als ernstig eenzaam en 1 procent als uiterst eenzaam. Een groot aantal factoren worden genoemd die bij het ouder worden het risico van eenzaamheid vergroten, waaronder het verlies van de partner, achteruitgang in geestelijke en/of lichamelijke gezondheid, en een dalend inkomen. Veel van deze factoren zijn moeilijk te voorkómen of te verbeteren. Dit maakt het moeilijk om een goede oplossing te ontwikkelen.

 Wat kan de huisarts of specialist ouderengeneeskunde voor u doen?
Mensen die eenzaam zijn, kunnen zich ook ziek gaan voelen. Ze kunnen last krijgen van hun lichaam (hoofdpijn, buikpijn) of van een sombere stemming. Andersom is het ook zo dat als mensen langdurig ziek zijn, dit eenzaamheid kan veroorzaken. Zeker als deze ziekten niet goed begrepen worden door hun omgeving, zoals regelmatig voorkomt bij patiënten met dementie. Daarom is mijn mening dat eenzaamheid ook door een arts gezien moet worden. Samen kunt u dan nagaan of er een oplossing te bedenken is. Vaak zal een arts u doorverwijzen naar een (maatschappelijke) organisatie die meer ervaring heeft met eenzaamheid bij ouderen.

Wat kunt u zelf doen?
U kunt beginnen met proberen te begrijpen waar uw eenzame gevoelens vandaan komen. Door erover te lezen of door erover te praten. Dat kan bijvoorbeeld met de assistente van de huisarts, met de praktijkverpleegkundige of met uw buurvrouw.

U kunt zelf het initiatief tonen om hulp te zoeken, zowel in de huisartsenpraktijk als in de professionele of vrijwillige ondersteuning in uw woonplaats. Onder het kopje ‘Zorg in Velp’ kunt u een aantal organisaties vinden waar u in Velp op kan terugvallen. U kunt denken aan het deelnemen aan een telefooncirkel, een bezoek- en opvangservice aanvragen of samen met een vrijwilliger aan theaterbezoek deelnemen.

Talloze programma’s zijn uitgevoerd die de eenzaamheid onder ouderen proberen te verlichten. Of al deze programma’s in hun missie zijn geslaagd, is niet bekend: slechts een beperkt aantal programma’s is tot dusver vergezeld gegaan van een onderzoek naar het resultaat.

Een van de programma’s die opvallend succesvol waren, was een project waarin ouderen leerde omgaan met een computer en webcam, waardoor ze (weer) contact konden zoeken met familie, vrienden (op afstand) en hulpverleners.  U kunt meer lezen over dit onderzoek op de volgende website:

http://www.aowscope.nl/publicaties%20knipscheer/artikel_digitaal%20eenzaamheid%20te%20lijf.htm

 Meer lezen over eenzaamheid:

http://www.eenzaamheid.info/