Duizeligheid

Wanneer mensen over duizeligheid praten, kunnen ze verschillende dingen bedoelen. Bijvoorbeeld: alles draait om me heen, ik heb een licht gevoel in mijn hoofd, ik heb het gevoel dat ik wegraak, of ik heb een onvast gevoel in de benen. Duizeligheid is onaangenaam en hinderlijk, maakt onzeker en soms angstig.  

Algemene duizeligheid en licht in het hoofd op oudere leeftijd kan meerdere oorzaken hebben:

  •  Afgenomen conditie, spierkracht en evenwichtsgevoel
    Op oudere leeftijd kan de kracht in uw spieren afnemen. Daardoor kunt u het gevoel hebben dat u onvast op uw benen staat. U staat bijvoorbeeld op uit een lage stoel en merkt dat u na deze krachtsinspanning even wat wankelt. Soms voelt het alsof u op watten loopt. Vaak is het evenwichtsgevoel in uw spieren afgenomen.
  • Ingezakte bloeddruk
    Wanneer u opstaat vanuit een stoel of uit uw bed, kunt u licht in het hoofd worden. Dit noemen we ‘orthostatische’ duizeligheid. Uw lichaam past zich niet snel genoeg aan aan de nieuwe houding. U  bloeddruk zakt even in elkaar waardoor er even te weinig bloed naar uw hersenen stroomt.
  • Slecht zien
    Op oudere leeftijd gaan veel mensen wat minder zien. Wanneer u minder ziet, is het moeilijker uw evenwicht te bewaren. Sommige brillen geven u het gevoel alsof u onvast op uw benen staat. Wanneer u met een leesbril op gaat rondlopen kunt u niet goed zien waar u uw voeten neer zet. Bij een dubbelfocusbril met een leesgedeelte gebeurt hetzelfde.
  • Spanningen en angst
    Spanningen en angst kunnen een licht gevoel in het hoofd geven. Ook van somberheid of vermoeidheid kunt u zich duizelig of zweverig voelen. Als u alleen bent en zich veel zorgen maakt, kan duizeligheid en de angst te vallen een rol spelen. Angst kan allerlei klachten geven: een beklemmend gevoel, misselijkheid, hartkloppingen, tintelingen, snel en oppervlakkig ademen (hyperventilatie), hoofdpijn en duizeligheid. Andersom kan iemand van duizeligheid angstig worden. Zo kunnen duizeligheid en angst elkaar versterken.
  • Gebruik van medicijnen
    Bepaalde medicijnen kunnen als bijwerking een licht gevoel in het hoofd geven met kans op flauwvallen. Slaappillen geven de volgende dag vaak duizeligheid. Oudere mensen die elke nacht een slaappil gebruiken, blijken overdag vaker te vallen dan leeftijdgenoten die geen slaappillen slikken. Ook plaspillen en bloeddrukpillen kunnen duizelingen geven. Dezelfde klachten kunnen ontstaan met sommige medicijnen tegen depressie, sommige pijnstillers en sommige antibiotica.

Draaiduizeligheid kan de volgende oorzaken hebben:

  • benigne paroxismale positieduizeligheid (BPPD): kortdurende aanvallen na standsverandering van het hoofd. Dit komt voor nadat mensen en periode minder hebben ondernomen of ziek in bed hebben gelegen.
  • neuritis vestibularis: een plotselinge onsteking van het evenwichtsorgaan die enkele dagen hevige klachten heeft
  • ziekte van Ménière: spontane aanvallen met oorsuizen en toenemend gehoorverlies;
  • herseninfarct: duizeligheid die samengaat met klachten als moeilijk praten, dubbelzien en een ‘dronken’ looppatroon

 Wat kan de huisarts of specialist ouderengeneeskunde voor uw doen?

De huisarts met een gesprek al een idee krijgen van de oorzaak van de duizeligheid. Vaak doet de arts ook aanvullend onderzoek, zoals lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en soms een test van oren/ogen of een hartfilmpje.
Bij ongeveer een derde van de patiënten kan de huisarts na het gesprek en onderzoek de oorzaak van de duizeligheid niet nader vaststellen. De huisarts komt dan niet verder dan het beschrijven van de duizeligheid zonder bekende oorzaak.

 Medicijnen

Soms worden medicijnen tegen draaiduizeligheid gebruikt zoals cinnarizine. Of dit middel echt helpt is niet aangetoond. Het kan zijn dat de duizeligheidsklachten hierdoor juist langer blijven bestaan.
Wanneer duizelingen ontstaan door ernstige spanningen of angst, worden soms benzodiazepines gegeven. Deze kalmerende middelen worden vanwege hun verslavende werking meestal afgeraden, of hooguit voor een korte periode (vijf tot zeven dagen) voorgeschreven. Bovendien kunnen kalmerende middelen soms juist duizeligheid veroorzaken.

Wat kunt u zelf doen?

  • Probeer uw conditie en spierkracht op pijl te houden door dagelijks een half uur te wandelen of te fietsen.
  • Sta niet plotseling op uit uw bed of stoel, maar doe dit in stapjes of houd uzelf ergens aan vast.
  • Zorg dat u geen leesbril op heeft als u rondloopt.
  • Probeer geen slaapmiddelen te gebruiken. Wilt u deze middelen stoppen, dan kunnen we u daarmee helpen.
  • Gebruikt u bloeddrukpillen, dan helpt het wel eens als u verandert van middel. Soms helpt het al als u de bloeddrukpillen ’s avonds inneemt in plaats van ’s ochtends.
  • Heeft u diabetes mellitus, zorg dan dat u regelmatig voor controle komt. Als u diabetes mellitus goed onder controle houdt is de kans op beschadiging van uw ogen kleiner..

Blijft de duizeligheid bestaan, dan is het van belang te voorkomen dat u valt en zich pijn doet. Verwijder losse vloerkleedjes en overweeg scherpe onderdelen van uw meubilair af te schermen. Richt uw huis zo in dat u overal gemakkelijk houvast heeft. Gebruik eventueel een stok of een rollator (rekje op wielen) als houvast bij het lopen.